Poniżej znajduje się quiz dla seniorów z odpowiedziami do czytania na głos: pytania o Polsce i jej historii, o piosenkach i telewizji, o kuchni i codziennym życiu, przysłowia do dokończenia i zagadki „co to jest?”. Na koniec pytania wspomnieniowe bez dobrych i złych odpowiedzi oraz wskazówki, jak poprowadzić rundę bez egzaminacyjnej atmosfery.
Quiz zbliża ludzi. Przy kawie, w klubie seniora, na spotkaniu w domu kultury albo przy rodzinnym stole zgaduje się, śmieje i opowiada. Często rozmowa o odpowiedzi jest ciekawsza niż sama odpowiedź: „Tyle słońca w całym mieście? Przecież to grało na naszym weselu!”
Odpowiedzi są zawsze w prawej kolumnie. Podczas czytania na głos wystarczy zasłonić tę kolumnę kartką papieru.
Jak poprowadzić udaną rundę
Kilka drobiazgów robi różnicę:
- Czytać głośno i powoli. Każde pytanie dwa razy, z krótką przerwą.
- Dać czas. Nikt nie musi odpowiadać pierwszy. Zegar nie jest potrzebny.
- Grać w drużynach. We dwoje lub troje łatwiej się odważyć i nikt nie zostaje sam z pytaniem.
- Podpowiadać. Gdy zapada cisza, pomaga pierwsza litera albo dwie odpowiedzi do wyboru.
- Pozwolić opowiadać. Jeśli pytanie budzi wspomnienia, to nie dygresja, tylko najlepsza część quizu.
Osoba prowadząca powinna wcześniej przeczytać wszystkie pytania i odpowiedzi. Łatwiej wtedy uznać odpowiedź podobną do właściwej albo pominąć pytanie, które do grupy nie pasuje.
Pytania o Polsce i geografii
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Jak nazywa się najdłuższa rzeka Polski? | Wisła |
| Jak nazywa się najwyższy szczyt Polski? | Rysy, w Tatrach |
| Ile województw ma Polska? | 16 |
| Które miasto było stolicą Polski przed Warszawą? | Kraków |
| Jak nazywa się największe jezioro w Polsce? | Śniardwy, na Mazurach |
| W którym mieście znajduje się klasztor na Jasnej Górze? | W Częstochowie |
| Jakie morze oblewa Polskę od północy? | Morze Bałtyckie |
| W którym mieście jest najstarszy polski uniwersytet? | W Krakowie (Uniwersytet Jagielloński) |
| Jak nazywa się najwyższy szczyt Karkonoszy? | Śnieżka |
| W którym nadmorskim mieście stoi najdłuższe drewniane molo w Polsce? | W Sopocie |
Pytania z historii
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Kto był pierwszym historycznym władcą Polski? | Mieszko I |
| Kto był pierwszym koronowanym królem Polski? | Bolesław Chrobry |
| W którym roku odbyła się bitwa pod Grunwaldem? | W 1410 roku |
| W którym roku uchwalono Konstytucję 3 maja? | W 1791 roku |
| W którym roku Polska odzyskała niepodległość? | W 1918 roku |
| Który polski astronom „wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”? | Mikołaj Kopernik |
| Która Polka dwukrotnie otrzymała Nagrodę Nobla? | Maria Skłodowska-Curie |
| W którym roku kardynał Karol Wojtyła został papieżem? | W 1978 roku |
| W którym roku powstał NSZZ „Solidarność”? | W 1980 roku |
| W którym roku odbyły się wybory 4 czerwca, pierwsze częściowo wolne po wojnie? | W 1989 roku |
| Kto był pierwszym Polakiem w kosmosie? | Mirosław Hermaszewski |
| W którym roku Polska wstąpiła do Unii Europejskiej? | W 2004 roku |
Piosenki, radio i telewizja
Ta runda zwykle budzi najwięcej wspomnień. Kto ma ochotę, może od razu zanucić melodię.
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Kto śpiewał „Tyle słońca w całym mieście”? | Anna Jantar |
| Który zespół śpiewał „Anna Maria”? | Czerwone Gitary |
| Kto śpiewa „Małgośkę”? | Maryla Rodowicz |
| Kto śpiewał „Bo z dziewczynami”? | Jerzy Połomski |
| Kto śpiewał „Powrócisz tu”? | Irena Santor |
| Kto śpiewał „Dziwny jest ten świat”? | Czesław Niemen |
| Kto prowadził „Kabaret Starszych Panów”? | Jeremi Przybora i Jerzy Wasowski |
| Jak nazywał się pies w serialu „Czterej pancerni i pies”? | Szarik |
| Jak nazywał się czołg załogi z tego serialu? | „Rudy” (numer 102) |
| Jak nazywał się agent J-23 ze „Stawki większej niż życie”? | Hans Kloss |
| Która prezenterka przez wiele lat prowadziła teleturniej „Wielka gra”? | Stanisława Ryster |
| W którym mieście odbywa się Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej? | W Opolu |
| Kto zagrał Janosika w serialu z lat 70.? | Marek Perepeczko |
| Jak nazywali się dwaj skłóceni sąsiedzi z filmu „Sami swoi”? | Kargul i Pawlak |
Kuchnia i codzienne życie
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Jak nazywa się potrawa z kapusty i mięsa, gotowana długo i podgrzewana wielokrotnie? | Bigos |
| Jaka zupa na zakwasie żytnim podawana jest z białą kiełbasą i jajkiem? | Żurek |
| Z czego robi się farsz do pierogów ruskich? | Z ziemniaków i twarogu, z cebulą |
| Jak nazywa się wędzony ser z Podhala? | Oscypek |
| Z którego miasta pochodzą rogale świętomarcińskie? | Z Poznania |
| Ile groszy ma jeden złoty? | 100 |
| Jak nazywano popularnie Fiata 126p? | Maluch |
| Jak nazywała się sieć sklepów, w których w PRL kupowało się za dolary i bony? | Pewex |
| Ile dni ma rok przestępny? | 366 |
| Ile kart ma talia do brydża? | 52 |
| Ile pól ma szachownica? | 64 |
Dokończ przysłowie
Prowadzący czyta początek, grupa kończy. Tu odpowiedzi padają zwykle chórem.
| Początek | Zakończenie |
|---|---|
| Bez pracy… | …nie ma kołaczy. |
| Gdzie kucharek sześć… | …tam nie ma co jeść. |
| Nie chwal dnia… | …przed zachodem słońca. |
| Kto rano wstaje… | …temu Pan Bóg daje. |
| Jak Kuba Bogu… | …tak Bóg Kubie. |
| Co ma wisieć… | …nie utonie. |
| Lepszy wróbel w garści… | …niż gołąb na dachu. |
| Gdzie dwóch się bije… | …tam trzeci korzysta. |
| Nie ma tego złego… | …co by na dobre nie wyszło. |
| Apetyt rośnie… | …w miarę jedzenia. |
Zagadki: co to jest?
Małe zagadki, przy których trzeba pomyśleć nie wprost, są zawsze lubiane. Wystarczy przeczytać i pozwolić zgadywać.
| Zagadka | Odpowiedź |
|---|---|
| Ma zęby, a nie gryzie. Co to jest? | Grzebień |
| Chodzi, choć nie ma nóg. Co to jest? | Zegar |
| Im więcej z niej ubywa, tym jest większa. Co to jest? | Dziura |
| Ma szyjkę, a nie ma głowy. Co to jest? | Butelka |
| Ma grzbiet, a nie ma kręgosłupa. Co to jest? | Książka |
| Moknie, kiedy wyciera. Co to jest? | Ręcznik |
| Ma oczko, a nie widzi. Co to jest? | Igła |
Pytania wspomnieniowe bez złych odpowiedzi
Na zakończenie dobrze sprawdzają się pytania, na które nie ma błędnej odpowiedzi. To przyjemne przejście od zgadywania do opowiadania:
- Jak miała na imię pierwsza nauczycielka lub pierwszy nauczyciel?
- Co jadło się w domu na niedzielny obiad?
- Jaka piosenka była ulubioną w młodości?
- Jak wyglądały wakacje: nad morzem, na wsi u rodziny, na kolonii?
- Jaki był pierwszy telewizor w domu i co się na nim oglądało?
- Co pamięta się z pierwszego dnia w pracy?
Quiz dla osób z demencją: grać delikatnie
Osoby z demencją często mają dużo radości z quizu, zwłaszcza przy pytaniach z dzieciństwa i młodości, przy piosenkach i przysłowiach. Pamięć dawnych wydarzeń bywa dłużej zachowana niż pamięć tego, co było wczoraj. Ważne, żeby nikt nie czuł się odpytywany. Organizacje wspierające rodziny, takie jak Polskie Stowarzyszenie Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera, podkreślają, że sytuacja, w której mimo wysiłku nie można sobie czegoś przypomnieć, bywa bardzo frustrująca.
Dlatego warto: dawać odpowiedzi do wyboru, hojnie podpowiadać, doceniać każdą odpowiedź i raczej pominąć pytanie, niż wprawić kogoś w zakłopotanie. Quiz jest tu miłym zajęciem, a nie terapią ani testem. Jeśli u bliskiej osoby zauważa się zmiany pamięci, warto porozmawiać o tym z lekarzem rodzinnym.
Własne pytania do quizu
Najlepsze pytania to często te, które pasują do grupy: o własną miejscowość, o święta i zwyczaje w ciągu roku, o potrawy z regionu, o przeboje z Opola i Sopotu z lat 60. i 70. Odpowiedzi warto wcześniej sprawdzić w encyklopedii, żeby nie było sporu o właściwą odpowiedź, chyba że spór sprawia wszystkim przyjemność.
Dla urozmaicenia dobrze jest przeplatać pytania wiedzowe zagadkami i zabawami słownymi. Pomysły na przysłowia, łańcuszki słów i kalambury znajdą Państwo w artykule Gry słowne dla seniorów. Jeśli grupa lubi karty, przyda się też tekst o grach karcianych dla seniorów, od tysiąca po pasjansa.
Quiz dla jednej osoby: także na tablecie
Gdy akurat nie ma z kim zagrać, można zgadywać samemu. Wiele gazet ma codzienny kącik z zagadkami. Na iPhone i iPadzie nasza aplikacja SilverMind oferuje krótkie, spokojne ćwiczenia z dużymi literami i bez pośpiechu, na przykład Dokończ powiedzenie albo „Czy pamiętasz?”, czyli pytania o piosenki, filmy i codzienne życie od lat 50. do 90. Część ćwiczeń, w tym „Dokończ powiedzenie”, jest na stałe bezpłatna i bez reklam. Na komputerze albo telefonie z Androidem te same ćwiczenia działają w przeglądarce pod adresem silvermind.app/play, bez instalacji.
Na koniec nie liczy się wynik. Dobry quiz to taki, po którym wszyscy zostają jeszcze chwilę przy stole i opowiadają dalej.
