Gry karciane dla seniorów to pasjanse dla jednej osoby, wojna i makao na dwie osoby, tysiąc, remik i brydż dla większego grona oraz proste gry dla całej rodziny, jak Piotruś. Poniżej 14 gier z krótkimi zasadami, wskazówki dla osób słabiej widzących i rada, jak grać na tablecie bez reklam.
Talia kart leżała w szufladzie niemal każdego polskiego domu. Tysiąc po pracy, brydż w sobotę, Piotruś z dziećmi, pasjans przy radiu. Te nawyki warto odświeżyć: karty wymagają liczenia, pamiętania, co już wyszło, i planowania, a przede wszystkim ściągają ludzi do jednego stołu.
Dlaczego warto wrócić do kart
- Znane zasady. Większość seniorów grała w młodości; przypomnienie zajmuje jedną partię.
- Rozmowa przy okazji. Gra w karty to pretekst, żeby posiedzieć razem.
- Elastyczność. Da się grać samemu, we dwoje, w czworo, pięć minut albo cały wieczór.
- Niski koszt. Talia za kilka złotych, bez prądu i bez aktualizacji.
Gry dla jednej osoby
1. Pasjans klasyczny
Siedem kolumn, karty układa się na przemian kolorami od króla w dół, a na górze zbiera od asa w górę według kolorów. Partia trwa kilka minut, nie każda wychodzi, i właśnie to sprawia, że chce się zagrać jeszcze raz.
2. Zegar
Trzynaście stosów ułożonych jak tarcza zegara; odkrywa się kartę i wkłada pod stos odpowiadający jej wartości. Zasady wyjaśnia się w minutę, a gra ma miły rytm.
3. Piramida
Karty ułożone w piramidę; zdejmuje się pary, które razem dają 13 (król sam, dama z asem, walet z dwójką). Dobre ćwiczenie w dodawaniu w pamięci.
4. Pająk w jednym kolorze
Osiem kolumn, dwie talie, ale w wersji dla początkujących tylko jeden kolor. Dłuższa partia na spokojne popołudnie, częściej wychodzi niż klasyczny pasjans.
5. Pasjans na tablecie
Każda z tych gier jest na tablecie, a tasowanie i rozkładanie odbywa się samo. Warto wybrać aplikację z dużymi kartami i bez licznika czasu; więcej o doborze w artykule Gry na iPad dla seniorów.
Gry na dwie osoby
6. Wojna
Talia podzielona na pół, każdy wykłada kartę, wyższa zabiera obie. Przy równych kartach „wojna”. Bez decyzji i bez myślenia, dlatego dobra dla wnuków i w dni, kiedy chce się po prostu posiedzieć.
7. Makao
Zrzuca się karty tego samego koloru lub wartości co na stosie, a karty specjalne (dwójki, trójki, czwórki, walety, asy) zmieniają bieg gry. Ostatnia karta to „makao”, brak kart to wygrana. Zasady różnią się między domami, więc najlepiej ustalić je na początku.
8. Remik we dwoje
Dwie talie z jokerami, po 13 kart na osobę. Układa się sekwensy w kolorze i trójki albo czwórki tej samej wartości. W wielu domach pierwsze wyłożenie musi mieć 51 punktów. Spokojna gra z dużą ilością myślenia.
9. Tysiąc we dwoje
Tysiąc jest zwykle grą na trzy osoby, ale ma wersję na dwie, z dodatkowym stosem. Zasady jak w pełnej grze, opisane poniżej.
Gry dla grona
10. Tysiąc
Najbardziej polska z gier karcianych. Talia 24 kart, od dziewiątki do asa. Licytuje się od 100, gracz z najwyższą licytacją bierze „musik” i rozdaje po karcie przeciwnikom. Król i dama tego samego koloru to meldunek: kiery 100, kara 80, trefle 60, piki 40 punktów. Wygrywa, kto pierwszy zbierze tysiąc. Wymaga liczenia, pamięci i odrobiny odwagi w licytacji.
11. Remik
Wersja na trzy lub cztery osoby, te same zasady co we dwoje. Dobra gra na dłuższy wieczór, w której da się rozmawiać między ruchami.
12. Brydż
Cztery osoby w dwóch parach, licytacja i rozgrywka. Brydż to gra na lata; w wielu miastach działają kluby brydżowe i sekcje przy uniwersytetach trzeciego wieku, gdzie można zacząć od zera. Dla początkujących istnieją uproszczone wersje, na przykład mini brydż.
13. Oczko
Prosta gra, w której zbiera się karty jak najbliżej 21 punktów, nie przekraczając tej liczby. Szybkie rundy, dużo śmiechu, liczenie w pamięci.
Dla całej rodziny
14. Piotruś
Talia z parami i jedną kartą bez pary. Dobiera się karty od sąsiada i odkłada pary; kto zostaje z Piotrusiem, przegrywa. Zasady opanuje czterolatek, a dziadkom przypomina ich własne dzieciństwo. Podobną zabawą pamięciową jest układanie kart grzbietem do góry i szukanie par, w SilverMind dostępne jako ćwiczenie Znajdź parę.
Karty dla osób z demencją
Karty często pozostają znajome, nawet gdy inne rzeczy stają się trudne. Sprawdzają się proste zasady i krótkie rundy: wojna, sortowanie kart według kolorów lub wartości, szukanie par. Warto grać bez punktów, pozwolić na błędy i nie poprawiać. Gra ma być spotkaniem, a nie testem. Jeśli u bliskiej osoby pojawiają się zmiany pamięci, dobrze jest porozmawiać o nich z lekarzem.
Jak ułatwić widzenie i trzymanie kart
Karty z dużym indeksem
Karty „z dużym indeksem” mają duże cyfry i symbole w rogach. Są dostępne w sklepach z grami i w internecie za kilkanaście złotych. Dla osób słabo widzących to największa różnica, jaką da się zrobić.
Stojak na karty
Drewniany lub plastikowy stojak trzyma karty rozłożone, więc nie trzeba ich ściskać w dłoni. Pomaga przy drżeniu rąk i bólu stawów. Zastępczo sprawdza się odwrócone pudełko po butach z nacięciem.
Tasowanie
Automatyczna tasownica kosztuje kilkadziesiąt złotych. Można też po prostu umówić się, że tasuje najmłodsza osoba przy stole.
Światło i stół
Jasna lampa z boku i jednolity, ciemny obrus, na którym karty dobrze widać. Błyszczący stół odbija światło i męczy oczy.
Karty na tablecie
Na tablecie karty są tak duże, jak się chce, tasowanie trwa sekundę, a pasjans jest zawsze pod ręką. Wiele aplikacji karcianych pokazuje jednak reklamy między rozdaniami, co psuje spokój. Warto wybierać te z jasno opisanym brakiem reklam.
Nasza aplikacja SilverMind na iPhone i iPad nie zastępuje talii, ale ma ćwiczenia z tej samej rodziny: Znajdź parę, czyli szukanie par kart z pamięci, oraz Karty z pamięci, gdzie trzeba ocenić, czy karta jest taka sama jak poprzednia. Duże karty, bez zegara, bez reklam; Znajdź parę jest bezpłatne na stałe. Na tablecie z Androidem i na komputerze te same ćwiczenia działają w przeglądarce pod adresem silvermind.app/play.
Jak zacząć regularne granie
- Stały termin. Czwartek o szesnastej, u sąsiadki albo w klubie seniora. Regularność jest ważniejsza niż gra.
- Jedna gra na początek. Lepiej dobrze znać tysiąca niż słabo pięć gier.
- Zapisać zasady. Kartka z domowymi regułami makao kończy spory, zanim się zaczną.
- Herbata i ciasto. Gra w karty to pretekst; poczęstunek jest treścią.
- Przez telefon. Prosty quiz albo gra słowna przez telefon zastąpi karty, gdy nie da się spotkać; pomysły są w artykule Gry słowne dla seniorów.
Podsumowanie
Gry karciane dla seniorów to najtańszy i najbardziej towarzyski sposób, żeby umysł miał zajęcie: pasjans na samotny wieczór, makao z wnukami, tysiąc lub brydż ze znajomymi. Karty z dużym indeksem i stojak rozwiązują problem wzroku i rąk, a tablet daje pasjansa zawsze pod ręką. Najważniejsze, żeby grać regularnie i z przyjemnością.
