Een iPad of iPhone instellen voor uw ouders kost ongeveer een half uur en levert jaren rust op: grotere letters, een overzichtelijke beginpagina, minder meldingen, geen onbedoelde aankopen en een Medische ID voor noodgevallen. Hieronder de acht stappen, in de volgorde waarin u ze het beste doorloopt, met de namen van de menu's zoals ze op een Nederlandse iPhone staan.
Meestal begint het met een cadeau: een nieuwe iPad voor Sinterklaas, of de oude iPhone van een kleinkind. Het apparaat zelf is zelden het probleem. Het probleem is een scherm vol kleine letters, apps die om aandacht vragen en knoppen waarvan niemand weet wat ze doen. Een uur samen aan tafel lost het meeste op.
Voor u begint
- Werk het apparaat bij. Instellingen, Algemeen, Software-update. Doe dit eerst, dan kloppen alle menu's hieronder.
- Zorg voor een Apple ID die uw ouder zelf kan gebruiken. Schrijf het wachtwoord op en bewaar het op een afgesproken plek, bijvoorbeeld achterin de agenda.
- Vraag wat ze willen. Beeldbellen met de kleinkinderen, de krant lezen, puzzelen, foto's bekijken? Richt het apparaat daarop in, niet op wat u zelf handig vindt.
Stap 1: alles beter leesbaar maken
Grotere en vette tekst
Instellingen, Toegankelijkheid, Weergave en tekstgrootte. Zet Vette tekst aan en tik op Grotere tekst. Zet de schakelaar "Grotere tekstgroottes" aan en schuif de regelaar naar rechts tot de tekst prettig leest. Begin niet meteen op het maximum: bij de allergrootste stand passen sommige apps niet meer op het scherm.
Weergave "Groter" (iPhone)
Instellingen, Scherm en helderheid, Weergave, Groter. Knoppen en icoontjes worden iets groter, zonder dat de telefoon anders werkt.
Zoomen en Vergrootglas
Onder Toegankelijkheid kunt u Zoomen aanzetten: met drie vingers dubbeltikken vergroot een deel van het scherm. Vergrootglas is een aparte app die de camera gebruikt als loep, handig voor de kleine letters op een bijsluiter of een menukaart.
Verminder beweging
Instellingen, Toegankelijkheid, Beweging, Verminder beweging. Minder zwevende en vliegende animaties maken het scherm rustiger, en voor sommige mensen minder duizelig.
Stap 2: het apparaat eenvoudiger maken
Assistive Access (iOS en iPadOS 17 en nieuwer)
Instellingen, Toegankelijkheid, Assistive Access. Deze stand vervangt de gewone beginpagina door een paar grote knoppen: Bellen, Berichten, Foto's, Camera en de apps die u kiest. Het is bedoeld voor mensen voor wie het gewone scherm te veel is, bijvoorbeeld bij geheugenveranderingen. Probeer het eerst samen uit; voor de meeste ouders is een opgeruimde gewone beginpagina al genoeg.
Begeleide toegang
Instellingen, Toegankelijkheid, Begeleide toegang. Hiermee vergrendelt u de iPad in één app, bijvoorbeeld een puzzel of een fotoboek, zodat een tik buiten het spel niets doet. Handig in een verzorgingshuis of voor een kleinkind dat de iPad even leent.
Een opgeruimde beginpagina
- Zet de vier of vijf belangrijkste apps op de eerste pagina: Telefoon, Berichten of WhatsApp, FaceTime, Foto's en een spel of de krant.
- Verwijder apps die niet worden gebruikt (houd het icoon ingedrukt, kies Verwijder app) of verplaats ze naar een tweede pagina.
- Zet geen mapjes op de eerste pagina; een mapje is een extra stap en extra uitleg.
Aanraakaanpassingen
Instellingen, Toegankelijkheid, Aanraken, Aanraakaanpassingen. Bij trillende handen helpt Vasthoudduur (het scherm reageert pas na een korte aanraking) en Negeer herhaling (een dubbele tik telt als één).
Stap 3: laat het apparaat voorlezen
Instellingen, Toegankelijkheid, Gesproken materiaal. Zet Spreek selectie uit aan: na het selecteren van tekst verschijnt een knop Spreek uit. Met Spreek scherm uit leest het apparaat de hele pagina voor als u met twee vingers van boven naar beneden veegt. Prettig bij vermoeide ogen of een langer artikel.
Stap 4: meldingen rustig maken
Instellingen, Meldingen. Loop de lijst met apps langs en zet meldingen uit voor alles wat niet nodig is: spelletjes, winkels, nieuws-apps met tien pushberichten per dag. Laat alleen Telefoon, Berichten, WhatsApp en de agenda aan. Zet daarnaast een Focus of Niet storen in voor de nacht, bijvoorbeeld van 22.00 tot 8.00 uur, met uw eigen nummer als uitzondering, zodat u altijd bereikbaar blijft.
Stap 5: beschermen tegen onbedoelde aankopen en oplichting
Beperkingen via Schermtijd
Instellingen, Schermtijd, Beperkingen. Zet "Beperkingen" aan, ga naar iTunes en App Store-aankopen en zet Kopen in apps op Sta niet toe. Zo kan een "gratis" spel nooit stiekem een abonnement afsluiten. Kies een Schermtijd-code die uw ouder niet kent, en schrijf die voor uzelf op.
Vraag om te kopen
Zit uw ouder in uw Delen met gezin-groep, dan kunt u "Vraag om te kopen" aanzetten. Elke aankoop of download komt dan eerst als verzoek op uw eigen telefoon. Dat voelt voor sommige ouders betuttelend; bespreek het dus, en leg uit dat het een slot op de deur is, geen oordeel.
Oplichting herkennen
Praat het erover, liefst meer dan één keer:
- De bank belt nooit om geld "veilig te stellen" of over te maken. Ophangen en zelf het nummer op de bankpas bellen.
- "Hoi mam, dit is mijn nieuwe nummer" via WhatsApp, gevolgd door een vraag om geld, is bijna altijd fraude. Spreek een codewoord af binnen de familie.
- Geen codes doorgeven die per sms binnenkomen, aan niemand.
- Twijfel? Eerst u bellen, dan pas iets doen. Bij de Fraudehelpdesk staan de actuele vormen van oplichting beschreven.
Stap 6: veiligheid instellen
Medische ID
Open de app Gezondheid, tik op de profielfoto, kies Medische ID. Vul naam, geboortedatum, medicijnen, allergieën en een contactpersoon voor noodgevallen in, en zet Toon bij vergrendeling aan. Hulpverleners kunnen dit dan zien zonder de code te kennen.
SOS-noodmelding
Houdt u de zijknop en een volumeknop ingedrukt, dan belt de iPhone 112 en stuurt hij een bericht naar de noodcontacten. Laat uw ouder dit één keer oefenen zonder echt te bellen (laat de schuifknop los), zodat het geen verrassing is.
Zoek mijn
Instellingen, tik bovenaan op de naam, Zoek mijn, Zoek mijn iPhone aan. Bij een verloren iPad of een val in huis is de locatie dan zichtbaar voor de familie, als uw ouder daar toestemming voor geeft.
Delen met gezin
Via Delen met gezin deelt u abonnementen, gebruikt u Vraag om te kopen en kunt u, met toestemming, de locatie zien. Het is ook de eenvoudigste manier om een betaalde app voor uw ouder te regelen zonder hun bankgegevens op het apparaat te zetten.
Stap 7: contact makkelijk maken
- Zet de kinderen en kleinkinderen als favorieten in de Telefoon-app, met foto. Een gezicht is sneller gevonden dan een naam.
- Maak een gedeeld fotoalbum aan waarin de familie nieuwe foto's zet; dat is voor veel ouders de reden om de iPad elke dag te pakken.
- Oefen FaceTime of WhatsApp-beeldbellen één keer samen, en zet het icoon op de eerste pagina.
- Installeer de app van de huisarts of apotheek als die er is, en de NS- of OV-app voor wie nog reist.
Stap 8: iets leuks erop zetten
Een iPad die alleen voor het "moeten" is, blijft in de la. Zet er dus ook iets op om van te genieten: de digitale krant, een podcast-app, NPO Start voor de gemiste uitzendingen, een puzzel of een quiz. Welke spellen goed werken en hoe u apps vol reclame herkent, leest u in iPad-spelletjes voor ouderen; voor een vergelijking van apps die de geest actief houden, zie de beste hersentraining-apps voor ouderen.
Onze eigen app SilverMind is gemaakt voor dit soort gebruik: grote letters, grote knoppen, geen reclame, geen klok, en elke dag drie korte oefeningen. Acht oefeningen zijn gratis zonder tijdslimiet; op de pagina oefeningen staat wat elke oefening doet. Op een Android-tablet of een computer werkt dezelfde app in de browser op silvermind.app/play.
Checklist in het kort
- Software bijgewerkt, Apple ID en wachtwoord opgeschreven
- Vette tekst en Grotere tekst aan, weergave Groter
- Beginpagina: vijf apps, geen mapjes
- Meldingen uit voor alles behalve bellen, berichten en agenda
- Kopen in apps uit via Schermtijd, of Vraag om te kopen
- Medische ID ingevuld en zichtbaar bij vergrendeling
- Favorieten met foto, gedeeld fotoalbum, beeldbellen geoefend
- Eén ding om van te genieten op de eerste pagina
Na het instellen: even navragen
Kom na een week terug op wat u heeft ingesteld. Is de tekst groot genoeg? Komt er nog iets vervelends binnen? Is er een app die ze missen? Kleine aanpassingen in de eerste maand maken het verschil tussen een iPad die wordt gebruikt en een iPad die naast de televisie stof vangt. En verwacht geen wonderen van welke app dan ook: een apparaat dat rustig, leesbaar en veilig is, is al een groot cadeau.
