iPhone lub iPad dla starszych rodziców najlepiej przygotować w kilku krokach: powiększyć tekst, uprościć ekran, włączyć czytanie na głos, wyciszyć powiadomienia, zabezpieczyć zakupy i dodać funkcje bezpieczeństwa. Wszystko to jest w Ustawieniach i zajmuje około godziny, najlepiej spędzonej razem z rodzicami.
Nowe urządzenie potrafi być dla starszej osoby bardziej źródłem stresu niż radości: drobne litery, ikony, których nie da się trafić, i powiadomienia, które nie wiadomo skąd się biorą. Dobra wiadomość jest taka, że iPhone i iPad mają wbudowane ułatwienia dostępu, które naprawdę pomagają. Trzeba je tylko włączyć.
Zanim zaczniemy
- Zaktualizować system (Ustawienia, Ogólne, Uaktualnienia), żeby wszystkie opisane funkcje były dostępne.
- Zalogować się na Apple ID rodziców, a nie na własne. Hasło zapisać w bezpiecznym miejscu, na przykład w zeszycie w szufladzie.
- Pytać, co przeszkadza najbardziej. Czasem wystarczy większy tekst, żeby wszystko inne stało się łatwe.
Krok 1: wszystko ma być lepiej widoczne
Większy i pogrubiony tekst
Ustawienia, Dostępność, Ekran i wielkość tekstu. Tu włącza się Pogrubiony tekst i Większy tekst z suwakiem, który pozwala zwiększyć litery daleko poza zwykłe ustawienia. Warto przesuwać suwak razem z rodzicami, aż czytanie przestanie wymagać wysiłku.
Zoom ekranu (iPhone)
Ustawienia, Ekran i jasność, Zoom ekranu, Większy tekst. Wszystko na ekranie, w tym ikony i przyciski, staje się nieco większe.
Lupa
Lupa zamienia aparat w szkło powiększające do czytania ulotek z apteki albo etykiet. Można dodać ją do ekranu początkowego albo wywoływać potrójnym kliknięciem przycisku bocznego (Ustawienia, Dostępność, Skrót dostępności).
Ogranicz ruch
Animacje potrafią męczyć oczy albo wywoływać zawroty głowy. Ustawienia, Dostępność, Ruch, Ogranicz ruch.
Krok 2: prostszy ekran
Dostęp wspomagany (iOS i iPadOS 17 i nowsze)
Dostęp wspomagany to tryb z dużymi ikonami i tylko wybranymi aplikacjami: Telefon, Wiadomości, Aparat, Zdjęcia i to, co sami dodamy. Ustawienia, Dostępność, Dostęp wspomagany. Dla osób, które chcą tylko dzwonić, oglądać zdjęcia i grać w jedną czy dwie gry, to często najlepsze rozwiązanie.
Dostęp nadzorowany
Dostęp nadzorowany blokuje urządzenie w jednej aplikacji, na przykład na czas gry, żeby przypadkowe dotknięcie nie wyrzuciło z niej na ekran początkowy. Ustawienia, Dostępność, Dostęp nadzorowany.
Porządek na ekranie początkowym
- Zostawić na pierwszym ekranie tylko to, co potrzebne: Telefon, Wiadomości, Zdjęcia, Aparat, może pogodę i jedną grę.
- Resztę przenieść na kolejne ekrany albo usunąć.
- Ustawić w Dostępności większe ikony, jeśli dany model to umożliwia.
Dostosowanie dotyku
Jeśli dłonie drżą albo palec zostaje na ekranie zbyt długo, pomaga Ustawienia, Dostępność, Dotyk, Dostosowanie dotyku. Można tam ustawić, jak długo trzeba przytrzymać ekran, żeby dotknięcie zostało uznane, i ignorować powtórzone dotknięcia.
Krok 3: urządzenie czyta na głos
Ustawienia, Dostępność, Zawartość mówiona. Funkcja Czytaj zaznaczone pozwala zaznaczyć tekst i dotknąć „Czytaj”, a Czytaj ekran czyta całą stronę po przesunięciu dwoma palcami od góry ekranu w dół. Polski głos jest dostępny i brzmi naturalnie. To duża pomoc przy długich wiadomościach i artykułach.
Dla osób z poważną wadą wzroku istnieje VoiceOver, pełny czytnik ekranu. Wymaga nauki, więc lepiej zaczynać od Zawartości mówionej.
Krok 4: mniej powiadomień
Każde powiadomienie to pytanie „co to jest i czy muszę coś zrobić?”. Warto:
- Wyłączyć powiadomienia wszystkich aplikacji poza Telefonem, Wiadomościami i może kalendarzem (Ustawienia, Powiadomienia).
- Włączyć tryb Nie przeszkadzać na noc.
- Wyłączyć prośby o oceny i reklamy w aplikacjach, które je wyświetlają, albo takie aplikacje po prostu usunąć.
Krok 5: ochrona przed zakupami i oszustwami
Ograniczenia w Czasie przed ekranem
Ustawienia, Czas przed ekranem, Ograniczenia treści i prywatności, Zakupy w iTunes i App Store. Tu można wymagać hasła przy każdym zakupie w aplikacji albo zupełnie je zablokować. Zapobiega to sytuacji, w której gra „za darmo” po tygodniu zaczyna pobierać opłaty.
Poproś o zakup
W Chmurze rodzinnej można włączyć funkcję Poproś o zakup. Każde pobranie płatnej aplikacji lub zakup w aplikacji wysyła wtedy prośbę o zgodę do organizatora rodziny. Rodzice nie muszą pamiętać, co jest płatne, a rodzina ma spokój.
Podstawowe zasady bezpieczeństwa
Warto omówić je spokojnie, bez straszenia:
- Bank, ZUS, policja ani „wnuczek w kłopotach” nigdy nie proszą przez telefon o kod BLIK, hasło ani natychmiastowy przelew.
- Nie klikać w linki z SMS-ów o „niedopłacie” czy „paczce do odebrania”. Prawdziwe firmy można sprawdzić, dzwoniąc pod numer ze strony internetowej.
- Lepiej się rozłączyć i zadzwonić do kogoś z rodziny, niż podjąć decyzję pod presją.
- Można też włączyć wyciszanie nieznanych numerów (Ustawienia, Aplikacje, Telefon, Wycisz nieznanych dzwoniących), jeśli rodzice nie czekają na telefony z przychodni z nowych numerów.
Krok 6: funkcje bezpieczeństwa
Karta medyczna
W aplikacji Zdrowie można wypełnić Kartę medyczną: choroby, leki, alergie, kontakt alarmowy. Jest widoczna z zablokowanego ekranu, więc ratownik ma do niej dostęp bez hasła.
Alarmowe SOS
Przytrzymanie przycisku bocznego i jednego z przycisków głośności (na starszych modelach pięciokrotne kliknięcie) dzwoni pod numer alarmowy 112 i wysyła wiadomość do kontaktów alarmowych. Warto pokazać to rodzicom i sprawdzić w Ustawieniach, Alarmowe SOS, czy kontakty są wpisane.
Lokalizator
Udostępnienie lokalizacji w aplikacji Lokalizator pozwala rodzinie sprawdzić, gdzie jest telefon, i znaleźć go, gdy zginie pod poduszką. To decyzja rodziców, a nie dzieci; warto o tym porozmawiać otwarcie.
Chmura rodzinna
Chmura rodzinna łączy do sześciu kont Apple ID. Oprócz funkcji Poproś o zakup pozwala dzielić się zakupionymi aplikacjami i subskrypcjami, więc jedna subskrypcja gry może służyć całej rodzinie.
Krok 7: łatwy kontakt
- Dodać rodzinę do ulubionych w aplikacji Telefon, ze zdjęciami.
- Umieścić na ekranie początkowym widżet z kontaktami.
- Pokazać FaceTime, wystarczy jedno dotknięcie, żeby zobaczyć wnuki.
- Ustawić w Wiadomościach większą czcionkę, a najważniejsze rozmowy przypiąć u góry.
Krok 8: coś dla przyjemności
Urządzenie, które służy tylko do telefonowania, szybko ląduje w szufladzie. Warto dodać jedną czy dwie rzeczy, które sprawiają radość: radio, podcasty, zdjęcia wnuków w udostępnionym albumie i jedną spokojną grę.
Nasza aplikacja SilverMind powstała właśnie z myślą o starszych oczach i dłoniach: duże litery, duże przyciski, jedno zadanie na ekranie, bez reklam i bez pośpiechu. Codziennie proponuje trzy krótkie ćwiczenia, około sześciu minut. Osiem ćwiczeń jest bezpłatnych na stałe. Opisy wszystkich ćwiczeń są na stronie ćwiczenia. Więcej pomysłów na gry znajduje się w artykule Gry na iPad dla seniorów, a jeśli rodzice mają tablet z Androidem lub komputer, te same ćwiczenia działają w przeglądarce pod adresem silvermind.app/play.
Krótka lista kontrolna
- System zaktualizowany, Apple ID rodziców, hasło zapisane.
- Większy i pogrubiony tekst, ewentualnie Zoom ekranu.
- Ekran początkowy uporządkowany; Dostęp wspomagany, jeśli potrzebny.
- Zawartość mówiona włączona.
- Powiadomienia ograniczone do Telefonu i Wiadomości.
- Hasło do zakupów lub Poproś o zakup.
- Karta medyczna, Alarmowe SOS, kontakty alarmowe.
- Ulubione kontakty i jedna przyjemna aplikacja.
Po konfiguracji: sprawdzić po tygodniu
Najlepsza konfiguracja to taka, z której rodzice korzystają. Po tygodniu warto zapytać, co działa, a co drażni, i poprawić. Często okazuje się, że jedna rzecz, na przykład powiadomienie z pogody, psuje całe doświadczenie, a jej wyłączenie zajmuje minutę. Pierwsze tygodnie z nowym urządzeniem to proces, nie jednorazowe zadanie, i cierpliwość opłaca się bardziej niż jakakolwiek funkcja.
