Poniżej znajdują się 54 przysłowia do uzupełnienia dla seniorów, z odpowiedziami, ułożone od najłatwiejszych do najtrudniejszych: takie, które prawie każdy dokończy sam, takie, nad którymi trzeba chwilę pomyśleć, i te najtrudniejsze, z krótkim wyjaśnieniem znaczenia. Jest też mała garść przysłów o pogodzie. Na końcu czeka wersja do wydrukowania i kilka wskazówek, jak grać, żeby nie było to jak egzamin.
Uzupełnianie przysłów ma w sobie coś wyjątkowego: zdanie siedzi w pamięci od dziesięcioleci i czeka tylko na pierwszą połowę. Często wystarczy jedna podpowiedź, a cały stół kończy chórem. A każde przysłowie przywołuje wspomnienie: „Tak zawsze mówiła moja babcia”.
Odpowiedzi są w prawej kolumnie. Jeśli to Pan lub Pani czyta na głos, wystarczy zasłonić tę kolumnę kartką.
Informacja medyczna
Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. W sprawach diagnozy, leczenia i wszelkich pytań medycznych należy zwracać się do wykwalifikowanych specjalistów. Jeśli niepokoją Państwa zmiany w sprawności umysłu lub objawy demencji, prosimy porozmawiać z lekarzem.
Jak grać
Przysłowia nie wymagają prawie żadnego przygotowania:
- Proszę przeczytać pierwszą połowę i poczekać. Odpowiedź przyjdzie sama. Kilka sekund ciszy to nie porażka.
- Proszę przyjmować warianty. Wiele przysłów brzmi w różnych stronach Polski trochę inaczej. Jeśli sens się zgadza, odpowiedź się liczy.
- Proszę podpowiadać. Pierwsza litera ostatniego słowa albo dwie odpowiedzi do wyboru prawie zawsze pomagają.
- Proszę zapytać o znaczenie. Po odpowiedzi warto zapytać: „Kiedy się tak mówi?”. Wtedy zaczynają się opowieści.
- Proszę zmieniać prowadzącego. Gdy w każdej rundzie czyta ktoś inny, wszyscy biorą udział.
Łatwe przysłowia
Zna je prawie każdy. Dobre na początek i na dodanie grupie pewności siebie.
| Początek | Zakończenie |
|---|---|
| Gdzie kucharek sześć ... | ...tam nie ma co jeść |
| Nie chwal dnia ... | ...przed zachodem słońca |
| Kto rano wstaje ... | ...temu Pan Bóg daje |
| Lepszy wróbel w garści ... | ...niż gołąb na dachu |
| Co się odwlecze ... | ...to nie uciecze |
| Prawdziwych przyjaciół ... | ...poznaje się w biedzie |
| Darowanemu koniowi ... | ...nie zagląda się w zęby |
| Kto pod kim dołki kopie ... | ...ten sam w nie wpada |
| Nie ma tego złego ... | ...co by na dobre nie wyszło |
| Apetyt rośnie ... | ...w miarę jedzenia |
| Gość w dom ... | ...Bóg w dom |
| Wszędzie dobrze ... | ...ale w domu najlepiej |
| Jaki pan ... | ...taki kram |
| Mądry Polak ... | ...po szkodzie |
| Nie od razu ... | ...Kraków zbudowano |
| Co ma wisieć ... | ...nie utonie |
| Kto pyta ... | ...nie błądzi |
| Śpiesz się ... | ...powoli |
| Jak sobie pościelesz ... | ...tak się wyśpisz |
| Lepiej późno ... | ...niż wcale |
Przysłowia średnio trudne
Trzeba chwilę pomyśleć, ale większość przychodzi szybko.
| Początek | Zakończenie |
|---|---|
| Fortuna ... | ...kołem się toczy |
| Kropla ... | ...drąży skałę |
| Niedaleko pada jabłko ... | ...od jabłoni |
| Gdy kota nie ma ... | ...myszy harcują |
| Czego Jaś się nie nauczy ... | ...tego Jan nie będzie umiał |
| Kto mieczem wojuje ... | ...ten od miecza ginie |
| Cicha woda ... | ...brzegi rwie |
| Nosił wilk razy kilka ... | ...ponieśli i wilka |
| Nie wszystko złoto ... | ...co się świeci |
| Z dużej chmury ... | ...mały deszcz |
| Mowa jest srebrem ... | ...a milczenie złotem |
| Baba z wozu ... | ...koniom lżej |
| Wyszło szydło ... | ...z worka |
| Kuj żelazo ... | ...póki gorące |
| Jedna jaskółka ... | ...wiosny nie czyni |
| Kto się czubi ... | ...ten się lubi |
| Tonący ... | ...brzytwy się chwyta |
| Nie taki diabeł straszny ... | ...jak go malują |
Przysłowia o pogodzie i porach roku
Przysłowia pogodowe przekazywano z pokolenia na pokolenie. Często przywołują wspomnienia z wsi, ogródka i dawnych zim.
| Początek | Zakończenie |
|---|---|
| W marcu ... | ...jak w garncu |
| Kwiecień plecień ... | ...bo przeplata trochę zimy, trochę lata |
| Idzie luty ... | ...podkuj buty |
| Na Nowy Rok przybywa dnia ... | ...na barani skok |
Trudne przysłowia, ze znaczeniem
Te wymagają więcej pamięci albo trochę sprytu. Po odpowiedzi trzecia kolumna wyjaśnia sens.
| Początek | Zakończenie | Co to znaczy |
|---|---|---|
| Gdzie diabeł nie może ... | ...tam babę pośle | Kobieca zaradność poradzi sobie tam, gdzie inni się poddają. |
| Myślał indyk o niedzieli ... | ...a w sobotę łeb mu ścięli | Plany na przyszłość mogą się nie spełnić. |
| Złej baletnicy ... | ...przeszkadza rąbek u spódnicy | Kto nie umie, zawsze znajdzie wymówkę. |
| Chytry ... | ...dwa razy traci | Nadmierna oszczędność często kończy się większą stratą. |
| Lepszy rydz ... | ...niż nic | Lepiej mieć mało niż nic. |
| Kiedy wejdziesz między wrony ... | ...musisz krakać jak i one | Trzeba dostosować się do otoczenia. |
| Pańskie oko ... | ...konia tuczy | Własnego dobytku najlepiej pilnować samemu. |
| Uderz w stół ... | ...a nożyce się odezwą | Odzywa się ten, kogo sprawa naprawdę dotyczy. |
| Ziarnko do ziarnka ... | ...a zbierze się miarka | Małe oszczędności z czasem dają dużo. |
| Kto nie ma w głowie ... | ...ten ma w nogach | Zapominalski musi się więcej nachodzić. |
| Nie wywołuj wilka ... | ...z lasu | Nie warto mówić o kłopotach, bo można je ściągnąć. |
| Czym skorupka za młodu nasiąknie ... | ...tym na starość trąci | Nawyki z dzieciństwa zostają na całe życie. |
Wersja do wydrukowania
Tę listę można wydrukować albo przepisać dużymi literami na kartkę. Każdy uzupełnia przysłowia na swojej kartce, a potem sprawdza się wszystko razem. Odpowiedzi są tuż pod spodem: przed rozdaniem wystarczy zagiąć kartkę albo odciąć ostatnią linijkę.
- Gdzie kucharek sześć ................................
- Nie chwal dnia ................................
- Kto pod kim dołki kopie ................................
- Mądry Polak ................................
- Jak sobie pościelesz ................................
- Niedaleko pada jabłko ................................
- Nosił wilk razy kilka ................................
- Baba z wozu ................................
- W marcu ................................
- Złej baletnicy ................................
- Pańskie oko ................................
- Uderz w stół ................................
Odpowiedzi: 1. tam nie ma co jeść; 2. przed zachodem słońca; 3. ten sam w nie wpada; 4. po szkodzie; 5. tak się wyśpisz; 6. od jabłoni; 7. ponieśli i wilka; 8. koniom lżej; 9. jak w garncu; 10. przeszkadza rąbek u spódnicy; 11. konia tuczy; 12. a nożyce się odezwą
Wolą Państwo gotowy arkusz? Na stronie łamigłówki do druku jest „Proszę dokończyć przysłowie”: dziesięć dobrze znanych przysłów przełamanych na pół, do połączenia kreską. W PDF, w formacie A4 lub Letter, bez rejestracji.

Proszę dokończyć przysłowie
Dziesięć dobrze znanych przysłów, przełamanych na pół. Proszę połączyć każdy początek z jego końcem.
3 stron · z odpowiedziami · 42 KB
Podoba się? W aplikacji jest Dokończ powiedzenie.
Już wydrukowane? W aplikacji codziennie czekają nowe ćwiczenia.
Do rozmowy po zabawie
Przysłowie to dobry początek rozmowy. Kilka pytań, które się sprawdzają:
- Jakie przysłowie często mówiło się u Pana lub Pani w domu w dzieciństwie?
- Czy któreś z nich przypomina konkretną osobę?
- Czy zgadza się Pan lub Pani z którymś z nich, czy dziś już nie pasuje?
- Czy zna Pan lub Pani przysłowie z własnych stron albo w gwarze, które mówi to samo?
- Którego przysłowia chciałby Pan lub chciałaby Pani nauczyć wnuki?
Z osobami, którym pamięć szwankuje: delikatnie
Wiele osób dobrze pamięta przysłowia i piosenki z młodości, dlatego ta zabawa często się udaje, nawet gdy inne rzeczy przychodzą z trudem. Ważne, żeby nikt nie czuł się przepytywany: proszę podać pierwsze słowo odpowiedzi, zaproponować dwie możliwości albo powiedzieć przysłowie wszyscy razem. To przyjemny sposób na wspólne spędzenie czasu, a nie terapia ani test.
Więcej zabaw ze słowami
Jeśli przysłowia się spodobały, warto spróbować też rundy pytań z quizu dla seniorów z odpowiedziami. Pomysły na łańcuszki słów, rymy i kalambury znajdą Państwo w artykule Gry słowne dla seniorów, a na wieczór przy stole przyda się tekst o grach karcianych dla seniorów.
Przysłowia w pojedynkę, na ekranie
Gdy akurat nie ma z kim zagrać, ćwiczenie Dokończ powiedzenie w naszej aplikacji SilverMind robi to za towarzysza: czyta się znane powiedzenie i wybiera słowo, które je kończy, z dużymi literami i bez pośpiechu. Ćwiczenie jest w aplikacji bezpłatne, nie ma reklam i działa w aplikacji na iPhone i iPada oraz w przeglądarce, bez instalacji, pod adresem silvermind.app/play, także na tablecie z Androidem albo na komputerze.
Na koniec nie liczy się, ile przysłów udało się odgadnąć. Najlepsza jest rozmowa, która przychodzi potem.


