Hersenspelletjes

Spreekwoorden aanvullen voor ouderen, met antwoorden: 55 bekende spreekwoorden en gezegden

55 spreekwoorden en gezegden om aan te vullen voor ouderen, met antwoorden: makkelijk, gemiddeld en moeilijk, spreekwoorden over het weer, de betekenis van de lastigste en een versie om te printen.

SilverMind-team

Gezondheid en welzijn

9 min. lezen

Met SilverMind Premium op iPhone en iPad of direct in uw browser: rustige hersenspelletjes, grote letters, geen reclame.

Hier vindt u 55 spreekwoorden en gezegden om aan te vullen voor ouderen, met de antwoorden erbij, van makkelijk naar moeilijk: spreekwoorden die bijna iedereen vanzelf afmaakt, spreekwoorden waarover u even moet nadenken en de lastigste, met een regel uitleg over de betekenis. Er is ook een klein rijtje spreekwoorden over het weer. Onderaan staat een versie om te printen, met tips om te spelen zonder dat het als een overhoring voelt.

Een spreekwoord afmaken heeft iets bijzonders: de zin zit er al tientallen jaren in en wacht alleen op de eerste helft. Vaak is één hint genoeg en maakt de hele tafel de zin in koor af. En elk spreekwoord brengt een herinnering mee: "Dat zei mijn moeder altijd."

De antwoorden staan in de rechterkolom. Leest u zelf voor, leg dan een vel papier over die kolom.

Medische kanttekening

Dit artikel is alleen bedoeld ter informatie en is geen medisch advies. Raadpleeg voor diagnose, behandeling en medische vragen altijd een bevoegde zorgverlener. Maakt u zich zorgen over achteruitgang van het geheugen of over dementie, neem dan contact op met uw huisarts.

Zo speelt u het

Spreekwoorden aanvullen kan bijna zonder voorbereiding:

  • Lees de eerste helft en wacht. Laat het antwoord vanzelf komen. Een paar seconden stilte is geen mislukking.
  • Keur varianten goed. Veel spreekwoorden klinken per streek net even anders. Als de betekenis klopt, telt het.
  • Geef een hint. De eerste letter van het laatste woord, of twee antwoorden om uit te kiezen, helpt bijna altijd.
  • Vraag naar de betekenis. Vraag na het antwoord: "Wanneer zeg je dat?" Dan beginnen de verhalen.
  • Wissel van voorlezer. Laat elke ronde iemand anders voorlezen, dan doet iedereen mee.

Makkelijke spreekwoorden

Deze kent bijna iedereen. Goed om mee te beginnen en om de groep vertrouwen te geven.

BeginEinde
Wie het laatst lacht ......lacht het best
Oost west ......thuis best
Haastige spoed ......is zelden goed
Wie niet waagt ......wie niet wint
Beter laat ......dan nooit
Zo vader ......zo zoon
Een appel per dag ......houdt de dokter weg
Al is de leugen nog zo snel ......de waarheid achterhaalt hem wel
Wie a zegt ......moet ook b zeggen
Oefening ......baart kunst
Eerlijk ......duurt het langst
Beter een goede buur ......dan een verre vriend
Geen rook ......zonder vuur
Het is niet alles goud ......wat er blinkt
Ieder huisje ......heeft zijn kruisje
Wie wat bewaart ......die heeft wat
De appel valt niet ver ......van de boom
Over smaak ......valt niet te twisten
Een ongeluk ......komt zelden alleen
Morgenstond ......heeft goud in de mond

Spreekwoorden van gemiddelde moeilijkheid

Hier moet u even over nadenken, maar de meeste komen snel.

BeginEinde
Hoge bomen ......vangen veel wind
Stille wateren ......hebben diepe gronden
Als de kat van huis is ......dansen de muizen
Wie voor een dubbeltje geboren is ......wordt nooit een kwartje
Beter één vogel in de hand ......dan tien in de lucht
Vele handen ......maken licht werk
Wie goed doet ......goed ontmoet
Wie een kuil graaft voor een ander ......valt er zelf in
Het zijn niet de slechtste vruchten ......waaraan de wespen knagen
Boontje komt ......om zijn loontje
Holle vaten ......klinken het hardst
Wat de boer niet kent ......dat eet hij niet
Wie het kleine niet eert ......is het grote niet weerd
Je moet het ijzer smeden ......als het heet is
Goede wijn ......behoeft geen krans
De kost gaat ......voor de baat uit
Je moet geen oude schoenen weggooien ......voordat je nieuwe hebt
Beter blo Jan ......dan dode Jan

Spreekwoorden over het weer en de seizoenen

Weerspreuken werden van generatie op generatie doorgegeven. Ze brengen vaak herinneringen boven aan de tuin, het platteland of de fiets door de regen.

BeginEinde
Maart ......roert zijn staart
April ......doet wat hij wil
Na regen ......komt zonneschijn
Eén zwaluw ......maakt nog geen zomer
Een groene kerst ......een witte Pasen

Moeilijke spreekwoorden, met de betekenis

Deze vragen meer geheugen of wat vindingrijkheid. Na het antwoord legt de derde kolom de betekenis uit.

BeginEindeWat betekent het?
Zachte heelmeesters ......maken stinkende wondenWie een probleem te voorzichtig aanpakt, maakt het erger.
Wie zijn billen brandt ......moet op de blaren zittenWie iets doms doet, moet zelf de gevolgen dragen.
Wie de schoen past ......trekke hem aanWie zich aangesproken voelt, wordt waarschijnlijk ook bedoeld.
Men moet geen slapende honden ......wakker makenBegin niet over iets wat rust geeft als je het laat liggen.
Als het kalf verdronken is ......dempt men de putPas na een ongeluk worden er maatregelen genomen.
De beste stuurlui ......staan aan walWie zelf niets doet, weet het vaak het best.
Spreken is zilver ......zwijgen is goudSoms is het verstandiger om niets te zeggen.
Het hemd is nader ......dan de rokJe eigen belang of familie gaat voor dat van anderen.
Een blinde kip ......vindt ook wel eens een graankorrelOok iemand die niet zo handig is, heeft weleens geluk.
Wie het onderste uit de kan wil hebben ......krijgt het lid op de neusWie te veel wil, houdt er last aan over.
Beter ten halve gekeerd ......dan ten hele gedwaaldBeter op tijd stoppen dan doorgaan op de verkeerde weg.
Wie met pek omgaat ......wordt ermee besmetWie met verkeerde mensen omgaat, neemt hun gewoonten over.

Versie om te printen

Print deze lijst, of schrijf hem in grote letters over op een vel papier. Iedereen vult de spreekwoorden op zijn eigen blad in, en daarna kijkt u samen na. De antwoorden staan direct eronder: vouw het blad om of knip de laatste regel eraf voordat u het uitdeelt.

  1. Wie het laatst lacht ................................
  2. Haastige spoed ................................
  3. Wie a zegt ................................
  4. Ieder huisje ................................
  5. Een ongeluk ................................
  6. Hoge bomen ................................
  7. Als de kat van huis is ................................
  8. Boontje komt ................................
  9. Maart ................................
  10. Spreken is zilver ................................
  11. De beste stuurlui ................................
  12. Als het kalf verdronken is ................................

Antwoorden: 1. lacht het best; 2. is zelden goed; 3. moet ook b zeggen; 4. heeft zijn kruisje; 5. komt zelden alleen; 6. vangen veel wind; 7. dansen de muizen; 8. om zijn loontje; 9. roert zijn staart; 10. zwijgen is goud; 11. staan aan wal; 12. dempt men de put

Liever een kant-en-klaar blad? Op onze werkbladenpagina staat "Maak het spreekwoord af": tien bekende spreekwoorden, doormidden gebroken, om met een lijn te verbinden. Als PDF in A4 of Letter, zonder e-mailadres.

Om daarna over te praten

Een spreekwoord is een mooi begin van een gesprek. Een paar vragen die goed werken:

  • Welk spreekwoord werd bij u thuis vaak gezegd toen u klein was?
  • Doet een van deze spreekwoorden u denken aan iemand in het bijzonder?
  • Bent u het met een ervan eens, of klopt het volgens u niet meer?
  • Kent u een gezegde uit uw eigen streek of dialect dat hetzelfde zegt?
  • Welk spreekwoord zou u aan uw kleinkinderen willen leren?

Met mensen met geheugenproblemen: rustig aan

Veel mensen kennen spreekwoorden en liedjes van vroeger nog goed, en daarom lukt dit spel vaak ook als andere dingen moeilijker zijn geworden. Zorg dat niemand zich overhoord voelt: zeg het eerste woord van het antwoord, bied twee mogelijkheden aan of zeg het spreekwoord samen hardop. Het is een gezellig tijdverdrijf voor samen, geen therapie en geen test.

Meer spelletjes met woorden

Vindt u spreekwoorden leuk, probeer dan ook eens een ronde uit 50 quizvragen voor ouderen met antwoorden. Ideeën voor woordketens, rijmpjes en andere spelletjes zonder spullen staan in woordspelletjes voor ouderen, en voor een avond aan tafel is er kaartspellen voor ouderen, van klaverjassen tot patience.

Spreekwoorden alleen, op het scherm

Is er even niemand om mee te spelen, dan neemt de oefening Zegswijze afmaken in onze app SilverMind het over: u leest een bekende zegswijze en kiest het woord dat hem afmaakt, met grote letters en zonder tijdsdruk. De oefening is een van de 9 gratis oefeningen in de app, zonder reclame, en werkt in de app voor iPhone en iPad en in de browser, zonder iets te installeren, op silvermind.app/play, ook op een Android-tablet of de computer.

Uiteindelijk maakt het niet uit hoeveel spreekwoorden er goed zijn. Het mooiste is het gesprek dat erna komt.

Veelgestelde vragen

Hoe speel je spreekwoorden aanvullen?

Wie voorleest, zegt de eerste helft van het spreekwoord en de anderen maken het af. Dat kan hardop in een groep, op papier met de printversie of alleen met de app. U heeft geen spullen nodig en er is geen tijdsdruk.

Met welke spreekwoorden begint u het best?

Met die uit de eerste tabel, zoals "Oost west, thuis best" of "Wie het laatst lacht, lacht het best". Die kent bijna iedereen. Als de eerste antwoorden meteen komen, krijgt de groep zin in de moeilijkere.

Is dit spel geschikt voor mensen met geheugenproblemen?

Ja, zolang het niet als een toets voelt. Veel mensen kennen spreekwoorden van vroeger nog goed, en een zin afmaken geeft voldoening. Geef een hint, bied twee antwoorden om uit te kiezen en wees blij met elke poging.

Zijn spreekwoorden in Nederland en Vlaanderen hetzelfde?

De meeste wel. Sommige verschillen een woord of hebben een eigen streekversie. Rek het antwoord dus wat op: als het spreekwoord herkenbaar is en er een gesprek op gang komt, telt het.

S

SilverMind-team

Gezondheid en welzijn

Het SilverMind-team schrijft praktische, op feiten gebaseerde gidsen over een actieve geest voor ouderen en hun familie.

Probeer SilverMind op iPhone, iPad of in uw browser

Rustige hersenoefeningen met grote letters en zonder haast. Ongeveer zes minuten per dag met SilverMind Premium, op iPhone, iPad of in de browser.

Voor uw vader of moeder? Zet de app op hun iPhone of iPad, doe de eerste oefening samen en laat hen daarna in hun eigen tempo verder spelen.

Een nieuwe oefening in uw mailbox

We schrijven als er iets is dat het openen waard is: een nieuwe puzzel om te printen, een nieuwe oefening, een tip voor families. Geen spam.

Afmelden kan altijd met één antwoord.

Gerelateerde artikelen