Hier vindt u 55 spreekwoorden en gezegden om aan te vullen voor ouderen, met de antwoorden erbij, van makkelijk naar moeilijk: spreekwoorden die bijna iedereen vanzelf afmaakt, spreekwoorden waarover u even moet nadenken en de lastigste, met een regel uitleg over de betekenis. Er is ook een klein rijtje spreekwoorden over het weer. Onderaan staat een versie om te printen, met tips om te spelen zonder dat het als een overhoring voelt.
Een spreekwoord afmaken heeft iets bijzonders: de zin zit er al tientallen jaren in en wacht alleen op de eerste helft. Vaak is één hint genoeg en maakt de hele tafel de zin in koor af. En elk spreekwoord brengt een herinnering mee: "Dat zei mijn moeder altijd."
De antwoorden staan in de rechterkolom. Leest u zelf voor, leg dan een vel papier over die kolom.
Medische kanttekening
Dit artikel is alleen bedoeld ter informatie en is geen medisch advies. Raadpleeg voor diagnose, behandeling en medische vragen altijd een bevoegde zorgverlener. Maakt u zich zorgen over achteruitgang van het geheugen of over dementie, neem dan contact op met uw huisarts.
Zo speelt u het
Spreekwoorden aanvullen kan bijna zonder voorbereiding:
- Lees de eerste helft en wacht. Laat het antwoord vanzelf komen. Een paar seconden stilte is geen mislukking.
- Keur varianten goed. Veel spreekwoorden klinken per streek net even anders. Als de betekenis klopt, telt het.
- Geef een hint. De eerste letter van het laatste woord, of twee antwoorden om uit te kiezen, helpt bijna altijd.
- Vraag naar de betekenis. Vraag na het antwoord: "Wanneer zeg je dat?" Dan beginnen de verhalen.
- Wissel van voorlezer. Laat elke ronde iemand anders voorlezen, dan doet iedereen mee.
Makkelijke spreekwoorden
Deze kent bijna iedereen. Goed om mee te beginnen en om de groep vertrouwen te geven.
| Begin | Einde |
|---|---|
| Wie het laatst lacht ... | ...lacht het best |
| Oost west ... | ...thuis best |
| Haastige spoed ... | ...is zelden goed |
| Wie niet waagt ... | ...wie niet wint |
| Beter laat ... | ...dan nooit |
| Zo vader ... | ...zo zoon |
| Een appel per dag ... | ...houdt de dokter weg |
| Al is de leugen nog zo snel ... | ...de waarheid achterhaalt hem wel |
| Wie a zegt ... | ...moet ook b zeggen |
| Oefening ... | ...baart kunst |
| Eerlijk ... | ...duurt het langst |
| Beter een goede buur ... | ...dan een verre vriend |
| Geen rook ... | ...zonder vuur |
| Het is niet alles goud ... | ...wat er blinkt |
| Ieder huisje ... | ...heeft zijn kruisje |
| Wie wat bewaart ... | ...die heeft wat |
| De appel valt niet ver ... | ...van de boom |
| Over smaak ... | ...valt niet te twisten |
| Een ongeluk ... | ...komt zelden alleen |
| Morgenstond ... | ...heeft goud in de mond |
Spreekwoorden van gemiddelde moeilijkheid
Hier moet u even over nadenken, maar de meeste komen snel.
| Begin | Einde |
|---|---|
| Hoge bomen ... | ...vangen veel wind |
| Stille wateren ... | ...hebben diepe gronden |
| Als de kat van huis is ... | ...dansen de muizen |
| Wie voor een dubbeltje geboren is ... | ...wordt nooit een kwartje |
| Beter één vogel in de hand ... | ...dan tien in de lucht |
| Vele handen ... | ...maken licht werk |
| Wie goed doet ... | ...goed ontmoet |
| Wie een kuil graaft voor een ander ... | ...valt er zelf in |
| Het zijn niet de slechtste vruchten ... | ...waaraan de wespen knagen |
| Boontje komt ... | ...om zijn loontje |
| Holle vaten ... | ...klinken het hardst |
| Wat de boer niet kent ... | ...dat eet hij niet |
| Wie het kleine niet eert ... | ...is het grote niet weerd |
| Je moet het ijzer smeden ... | ...als het heet is |
| Goede wijn ... | ...behoeft geen krans |
| De kost gaat ... | ...voor de baat uit |
| Je moet geen oude schoenen weggooien ... | ...voordat je nieuwe hebt |
| Beter blo Jan ... | ...dan dode Jan |
Spreekwoorden over het weer en de seizoenen
Weerspreuken werden van generatie op generatie doorgegeven. Ze brengen vaak herinneringen boven aan de tuin, het platteland of de fiets door de regen.
| Begin | Einde |
|---|---|
| Maart ... | ...roert zijn staart |
| April ... | ...doet wat hij wil |
| Na regen ... | ...komt zonneschijn |
| Eén zwaluw ... | ...maakt nog geen zomer |
| Een groene kerst ... | ...een witte Pasen |
Moeilijke spreekwoorden, met de betekenis
Deze vragen meer geheugen of wat vindingrijkheid. Na het antwoord legt de derde kolom de betekenis uit.
| Begin | Einde | Wat betekent het? |
|---|---|---|
| Zachte heelmeesters ... | ...maken stinkende wonden | Wie een probleem te voorzichtig aanpakt, maakt het erger. |
| Wie zijn billen brandt ... | ...moet op de blaren zitten | Wie iets doms doet, moet zelf de gevolgen dragen. |
| Wie de schoen past ... | ...trekke hem aan | Wie zich aangesproken voelt, wordt waarschijnlijk ook bedoeld. |
| Men moet geen slapende honden ... | ...wakker maken | Begin niet over iets wat rust geeft als je het laat liggen. |
| Als het kalf verdronken is ... | ...dempt men de put | Pas na een ongeluk worden er maatregelen genomen. |
| De beste stuurlui ... | ...staan aan wal | Wie zelf niets doet, weet het vaak het best. |
| Spreken is zilver ... | ...zwijgen is goud | Soms is het verstandiger om niets te zeggen. |
| Het hemd is nader ... | ...dan de rok | Je eigen belang of familie gaat voor dat van anderen. |
| Een blinde kip ... | ...vindt ook wel eens een graankorrel | Ook iemand die niet zo handig is, heeft weleens geluk. |
| Wie het onderste uit de kan wil hebben ... | ...krijgt het lid op de neus | Wie te veel wil, houdt er last aan over. |
| Beter ten halve gekeerd ... | ...dan ten hele gedwaald | Beter op tijd stoppen dan doorgaan op de verkeerde weg. |
| Wie met pek omgaat ... | ...wordt ermee besmet | Wie met verkeerde mensen omgaat, neemt hun gewoonten over. |
Versie om te printen
Print deze lijst, of schrijf hem in grote letters over op een vel papier. Iedereen vult de spreekwoorden op zijn eigen blad in, en daarna kijkt u samen na. De antwoorden staan direct eronder: vouw het blad om of knip de laatste regel eraf voordat u het uitdeelt.
- Wie het laatst lacht ................................
- Haastige spoed ................................
- Wie a zegt ................................
- Ieder huisje ................................
- Een ongeluk ................................
- Hoge bomen ................................
- Als de kat van huis is ................................
- Boontje komt ................................
- Maart ................................
- Spreken is zilver ................................
- De beste stuurlui ................................
- Als het kalf verdronken is ................................
Antwoorden: 1. lacht het best; 2. is zelden goed; 3. moet ook b zeggen; 4. heeft zijn kruisje; 5. komt zelden alleen; 6. vangen veel wind; 7. dansen de muizen; 8. om zijn loontje; 9. roert zijn staart; 10. zwijgen is goud; 11. staan aan wal; 12. dempt men de put
Liever een kant-en-klaar blad? Op onze werkbladenpagina staat "Maak het spreekwoord af": tien bekende spreekwoorden, doormidden gebroken, om met een lijn te verbinden. Als PDF in A4 of Letter, zonder e-mailadres.

Maak het spreekwoord af
Tien bekende spreekwoorden, doormidden gebroken. Koppel elk begin aan het juiste einde.
3 pagina's · met antwoorden · 40 KB
Bevalt dit? Probeer Zegswijze afmaken in de app.
Geprint? In de app krijgt u elke dag een nieuwe set.
Om daarna over te praten
Een spreekwoord is een mooi begin van een gesprek. Een paar vragen die goed werken:
- Welk spreekwoord werd bij u thuis vaak gezegd toen u klein was?
- Doet een van deze spreekwoorden u denken aan iemand in het bijzonder?
- Bent u het met een ervan eens, of klopt het volgens u niet meer?
- Kent u een gezegde uit uw eigen streek of dialect dat hetzelfde zegt?
- Welk spreekwoord zou u aan uw kleinkinderen willen leren?
Met mensen met geheugenproblemen: rustig aan
Veel mensen kennen spreekwoorden en liedjes van vroeger nog goed, en daarom lukt dit spel vaak ook als andere dingen moeilijker zijn geworden. Zorg dat niemand zich overhoord voelt: zeg het eerste woord van het antwoord, bied twee mogelijkheden aan of zeg het spreekwoord samen hardop. Het is een gezellig tijdverdrijf voor samen, geen therapie en geen test.
Meer spelletjes met woorden
Vindt u spreekwoorden leuk, probeer dan ook eens een ronde uit 50 quizvragen voor ouderen met antwoorden. Ideeën voor woordketens, rijmpjes en andere spelletjes zonder spullen staan in woordspelletjes voor ouderen, en voor een avond aan tafel is er kaartspellen voor ouderen, van klaverjassen tot patience.
Spreekwoorden alleen, op het scherm
Is er even niemand om mee te spelen, dan neemt de oefening Zegswijze afmaken in onze app SilverMind het over: u leest een bekende zegswijze en kiest het woord dat hem afmaakt, met grote letters en zonder tijdsdruk. De oefening is een van de 9 gratis oefeningen in de app, zonder reclame, en werkt in de app voor iPhone en iPad en in de browser, zonder iets te installeren, op silvermind.app/play, ook op een Android-tablet of de computer.
Uiteindelijk maakt het niet uit hoeveel spreekwoorden er goed zijn. Het mooiste is het gesprek dat erna komt.


